MPSC Premium One Liner Notes 2026 | चालू घडामोडी व विषयनिहाय एक्सप्रेस

// 01• Syllabus Core

एकके आणि मापन — SI आणि CGS पद्धती, मूलभूत వ साधित राशी, मिती (Dimensions) आणि मापन यंत्रे

Units and Measurements - Fundamentals, Derived Quantities, Dimensions, and Scientific Instruments

// 02• Syllabus Core

अदिश आणि सदिश राशी — व्याख्या, गणितीय गुणधर्म, अदिश-सदिश यांमधील फरक आणि प्रमुख उदाहरणे

Scalar and Vector Quantities - Mathematical Properties, Definitions, and Everyday Factual Examples

// 03• Syllabus Core

गतिकी आणि गतीचे नियम — रेषीय गती, चाल, वेग, विस्थापन, प्रवेग (Acceleration) आणि गतीविषयक संकल्पना

Mechanics and Laws of Motion - Linear Motion, Speed, Velocity, Acceleration, and Scalar Kinematics

// 04• Syllabus Core

सर आयझॅक न्यूटनचे गतीविषयक तीन नियम — जडत्वाचे प्रकार (Inertia), बलाची व्याख्या आणि संवेग अक्षय्यतेचा सिद्धांत

Sir Isaac Newton's Three Laws of Motion, Inertia Types, and Theory of Conservation of Momentum

// 05• Syllabus Core

कार्य, ऊर्जा आणि शक्ती — संकल्पना, गणिते, गतिज ऊर्जा (KE) व स्थितिज ऊर्जा (PE) सूत्रे आणि व्यावसायिक एकके

Work, Energy, and Power - Mathematical Concepts, Kinetic and Potential Energy Formulas, and Calculations

// 06• Syllabus Core

गुरुत्वाकर्षण — केपलरचे नियम, न्यूटनचा गुरुत्वाकर्षणाचा वैश्विक नियम, वजन-वस्तुमान फरक आणि 'g' च्या मूल्यमापनातील बदल

Gravitation and Planetary Motion - Kepler's Laws, Universal Gravitational Constant, and Value Alterations of g

// 07• Syllabus Core

ध्वनी लहरींचे भौतिकशास्त्र — ध्वनीची निर्मिती, अवतरंग व अनुतरंग प्रसारण आणि ध्वनीच्या वेगावर परिणाम करणारे घटक

Sound Waves Physics - Production, Longitudinal and Transverse Propagation, and Factors Affecting Velocity

// 08• Syllabus Core

ध्वनीशास्त्र आणि वर्गीकरण — अवश्राव्य, श्राव्य, श्राव्यातीत ध्वनी लहरी, अनुरणन (Reverberation) आणि सोनार प्रणाली

Acoustics and Wave Classification - Infrasonic, Audible, and Ultrasonic Frequencies, and SONAR System Methods

// 09• Syllabus Core

प्रतिध्वनी शास्त्र — प्रतिध्वनी निर्मितीच्या अटी, परावर्तन नियम, मानवी कानाची क्षमता आणि व्यावहारिक उपयोग

Echo Physics and Auditory Reflection - Environmental Reflection Conditions, Reverberation, and Practical Applications

// 10• Syllabus Core

प्रकाश आणि प्रकाशशास्त्र — प्रकाशाच्या परावर्तनाचे नियम, अंतर्वक्र व बहिर्वक्र आरसे आणि भिंगांची प्रतिमा निर्मिती

Light Optics - Standard Rules of Reflection of Light, Spherical Mirrors, and Lens Ray Diagrams

// 11• Syllabus Core

प्रकाशाचे अपवर्तन — अपवर्तनाचे नियम (Snell's Law), अपवर्तनांक मूल्ये, ताऱ्यांचे लुकलुकणे आणि मृगजळ निर्मिती

Refraction of Light - Snell's Law, Absolute Refractive Index Values, and Atmospheric Optical Illusions

// 12• Syllabus Core

प्रकाशाचे प्रगत गुणधर्म — प्रकाशाचे अपस्करण (Dispersion), तांबडे-निळे आकाश कारणे, विखुरणे (Scattering) व संपूर्ण अंतर्गत परावर्तन

Advanced Optical Phenomena - Dispersion of Light, Rainbow Formations, Scattering, and Total Internal Reflection

// 13• Syllabus Core

मानवी डोळा रचना आणि दृष्टीदोष — निकटदृष्टिता (Myopia), दूरदृष्टिता (Hypermetropia), वृद्धदृष्टिता कारणे व भिंगांचा वापर

Human Eye Anatomy and Visual Defects - Myopia, Hypermetropia, Presbyopia, and Concave-Convex Lens Solutions

// 14• Syllabus Core

धाराविद्युत मूलतत्वे — ओहमचा नियम, विभवांतर, विद्युत प्रवाह, रोध (Resistance) आणि रोधांची एकसर-समांतर जोडणी

Current Electricity Fundamentals - Ohm's Law, Electric Potential, Resistance, and Series-Parallel Circuits

// 15• Syllabus Core

विद्युतधारेचे परिणाम — उष्णता निर्मिती (Joule's Law), सेफ्टी फ्युज वायर रचना, घरगुती विद्युत जोडणी व शॉर्ट सर्कीट

Effects of Current - Thermal Heating, Joule's Law of Heating, Electric Safety Fuses, and Household Wiring

// 16• Syllabus Core

विद्युत चुंबकीय परिणाम — चुंबकीय बलरेषा, फ्लेमिंगचे नियम, विद्युत चलित्र (Motor) आणि जनित्र (Generator) संकल्पना

Electromagnetism - Magnetic Field Lines, Fleming's Left and Right Hand Rules, Electric Motors, and Generators

// 17• Syllabus Core

उष्णता आणि तापमान शास्त्र — उष्णतेचे संक्रमण (वहन, अभिसरण, प्रसरण), सेल्सिअस-फॅरनहाईट-केल्व्हीन स्केल आणि गणिते

Heat and Temperature Dynamics - Conduction, Convection, Radiation Mechanisms, and Conversion Scales

// 18• Syllabus Core

पाण्याचे असंगत वर्तन व अप्रकट उष्मा — पाण्याचे असंगत प्रसरण, होपचे उपकरण, विशिष्ट उष्माधारकता, आर्द्रता व दवबिंदू

Water Expansion Anomalies and Latent Heat - Hope's Apparatus, Specific Heat Capacity, Humidity, and Dew Point

// 19• Syllabus Core

द्रव्याचे वर्गीकरण — द्रव्याच्या भौतिक अवस्था (स्थायू, द्रव, वायू, प्लाझ्मा, BEC), शुद्ध पदार्थ, मूलद्रव्ये आणि संयुगे

Classification of Matter - Solid, Liquid, Gas, Plasma, Bose-Einstein Condensates, Pure Substances, and Compounds

// 20• Syllabus Core

मिश्रणे आणि अलगीकरण पद्धती — समांग व विषमांग मिश्रणे, ऊर्ध्वपातन (Distillation), केंद्रोत्सारी (Centrifugation) व क्रोमॅटोग्राफी तंत्रे

Mixtures and Chemical Separation Techniques - Homogeneous, Heterogeneous Systems, Distillation, Centrifugation, and Chromatography

// 21• Syllabus Core

अणूची रचना आणि इतिहास — जॉन डाल्टन, थॉमसन, रुदरफोर्ड आणि नील्स बोहर यांच्या अणुप्रतिकृतींचे सिद्धांत व त्रुटी

Atomic Structure Evolution - Historical Models of John Dalton, J.J. Thomson, Ernest Rutherford, and Niels Bohr Quantum Mechanics

// 22• Syllabus Core

अणूचे मूलभूत कण — इलेक्ट्रॉन, प्रोटॉन आणि न्यूट्रॉन (त्यांचा शोध, प्रभार, वस्तुमान, न्यूक्लिऑन संकल्पना आणि शोधक)

Fundamental Subatomic Particles - Discovery, Electrical Charge, Inherent Mass, and Positions of Electrons, Protons, and Neutrons

// 23• Syllabus Core

अणूचे गुणधर्म — अणुअंक (Z), अणुवस्तुमानांक (A), संयुजा कवच इलेक्ट्रॉन, समस्थानिके (Isotopes), समभारिके (Isobars) व आयसोटोन

Nuclear Properties - Atomic Number, Atomic Mass Number, Valency Shells, Isotopes, Isobars, and Isotones Configuration

// 24• Syllabus Core

मूलद्रव्यांच्या वर्गीकरणाचा इतिहास — डोबेरायनरची त्रिके, न्यूलँड्सचा अष्टकांचा नियम आणि मेंडेलीव्हची आवर्तसारणी (गुण व दोष)

Periodic Classification History - Johann Dobereiner's Triads, John Newlands' Law of Octaves, and Dmitri Mendeleev's Periodic Table Rules

// 25• Syllabus Core

आधुनिक आवर्तसारणी — हेन्री मोसलेचा नियम, s, p, d, f खंड रचना, आवर्त व गण, आणि आवर्ती कल (अणू त्रिज्या, इलेक्ट्रॉन बंधुता)

Modern Periodic Table Structure - Henry Moseley's Law, Block Configurations (s, p, d, f Blocks), Periods, Groups, and Periodic Trends

// 26• Syllabus Core

आम्ल, आम्लारी आणि क्षार — विविध सिद्धांत (Arrhenius, Lewis), लिटमस चाचण्या, वैश्विक दर्शक, pH मूल्य संकल्पना आणि उदासिनीकरण

Acids, Bases, and Salts Chemistry - Arrhenius, Bronsted-Lowry, Lewis Concepts, Litmus Tests, pH Indicators, and Neutralization Reactions

// 27• Syllabus Core

धातू आणि अधातू गुणधर्म — भौतिक व रासायनिक गुणधर्मांची तुलना, मूलद्रव्यांची अभिक्रियाशीलता श्रेणी आणि धातूंसदृश मूलद्रव्ये

Metals and Non-Metals - Comparative Physical and Chemical Properties, Reactivity Series of Elements, and Metalloids Status

// 28• Syllabus Core

धातुविज्ञान, धातूके आणि गंज प्रतिबंध — प्रमुख धातूंची धातूके (Ores), निष्कर्षण पद्धती, गंज प्रतिबंध (Galvanizing) व संमिश्रे (पितळ, पोलाद)

Metallurgy, Industrial Ores, and Corrosion Mechanics - Extraction of Major Metals, Galvanizing, Anodizing, and Everyday Alloys Compositions

// 29• Syllabus Core

कार्बनी संयुगे — कार्बनची चतुःसंयुजा, संपृक्त व असंपृक्त हायड्रोकार्बन्स, सहसंयुज बंध आणि कार्बनची अपरूपे (हिरा, ग्रॅफाइट, फुलेरिन)

Organic Carbon Compounds - Tetravalency, Saturated and Unsaturated Hydrocarbons, Covalent Bonds, and Allotropes (Diamond, Graphite, Fullerenes)

// 30• Syllabus Core

क्रियात्मक गट आणि बहुवारिके — अल्कोहोल, अल्डिहाइड, कार्बोक्झिलिक आम्ल नामकरण (IUPAC), नैसर्गिक व कृत्रिम बहुवारिके (Polymers)

Chemical Functional Groups and Monomers - Alcohols, Aldehydes, Carboxylic Acids Nomenclature, and Natural or Synthetic Polymers Matrix

// 31• Syllabus Core

दैनंदिन जीवनातील रसायनशास्त्र — साबण व डिटर्जंट्स रासायनिक रचना, व्यावसायिक काचेचे प्रकार, अन्न टिकवणारे पदार्थ (Preservatives)

Chemistry in Everyday Life - Chemical Formulations of Industrial Soaps, Detergents, Commercial Glass Types, and Food Preservatives

// 32• Syllabus Core

अवकाश तंत्रज्ञान — भारतीय उपग्रह प्रक्षेपके (PSLV, GSLV), उपग्रहांच्या कक्षा (LEO, GEO) आणि इस्रोच्या (ISRO) प्रमुख अंतराळ मोहिमा

Applied Space Technology - Indian Satellite Launch Vehicles (PSLV, GSLV, SSLV), Orbit Classifications, and Landmark ISRO Missions

// 33• Syllabus Core

अणुऊर्जा आणि किरणोत्सारिता — नैसर्गिक व कृत्रिम किरणोत्सारिता, भारताचा ३-टक्केवारी अणुऊर्जा कार्यक्रम, अणुभट्ट्या व समस्थानिकांचे उपयोग

Advanced Nuclear Science - Natural and Artificial Radioactivity, India's Three-Stage Nuclear Program, Research Reactors, and Isotope Uses

// 34• Syllabus Core

वनस्पतींचे वर्गीकरण: अबीजपत्री — अपुष्प वनस्पतींचे उपविभाग (थॅलोफायटा - शेवाळ व कवक, ब्रायोफायटा, टेरिडोफायटा रचना व उदाहरणे)

Plant Kingdom Taxonomy - Non-Flowering Cryptogams Classification, Morphological Anatomy of Thallophyta, Bryophyta, and Pteridophyta

// 35• Syllabus Core

वनस्पतींचे वर्गीकरण: बीजपत्री — सपुष्प वनस्पतींचे उपविभाग (अनावृतबीजी (Gymnosperms) व आवृतबीजी (Angiosperms) मूलभूत फरक)

Plant Kingdom Taxonomy - Seed-Bearing Phanerogams Classification, Diagnostic Features of Gymnosperms, and Angiosperms Matrix

// 36• Syllabus Core

आवृतबीजी वनस्पतींचे उपवर्ग — एकदल (Monocots) आणि द्विदल (Dicots) वनस्पतींमधील मूळ, खोड, पान आणि बियांची सविस्तर तुलना

Angiosperms Structural Subdivisions - Comparative Study of Monocotyledons versus Dicotyledons Root, Leaf, and Seed Traits

// 37• Syllabus Core

वनस्पती उतीशास्त्र — विभाजी उती (Meristematic), साध्या स्थायी उती (Parenchyma) आणि गुंतागुंतीच्या उती (जलवाहिनी व रसवाहिनी)

Plant Histology and Tissues - Meristematic Tissues, Simple Permanent Tissues, and Complex Xylem and Phloem Systems

// 38• Syllabus Core

वनस्पतींचे बाह्यस्वरूप आणि कार्यशास्त्र — मुळे, खोड, पानांची रुपांतरे, प्रकाशसंश्लेषण (प्रकाश-अंधार अभिक्रिया) व बाष्पोत्सर्जन

Plant Morphology and Physiology - Structural Modifications of Roots, Stems, Leaves, Photosynthesis Cycles, and Transpiration

// 39• Syllabus Core

असमपृष्ठरज्जू प्राणी वर्गीकरण — प्राणी वर्गीकरण संघ (पोरीफेरा, अ‍ॅनेलिडा, अर्थ्रोपोडा - कीटक वर्ग, मॉलस्का ते इकायनोडर्माटा वैशिष्ट्ये)

Animal Kingdom Classification - Invertebrate Non-Chordates Phyla Characteristics (Porifera, Annelida, Arthropoda, Mollusca to Echinodermata)

// 40• Syllabus Core

समपृष्ठरज्जू प्राणी वर्गीकरण — पाठीचा कणा असलेल्या प्राण्यांचे वर्गीकरण (मत्स्य, उभयचर, सरपटणारे, पक्षी आणि सस्तन प्राणी वर्ग)

Animal Kingdom Classification - Vertebrate Chordates Classes (Pisces, Amphibia, Reptilia, Aves, and Mammalia Frameworks)

// 41• Syllabus Core

मानवी पचनसंस्था अवयव — पचनमार्ग, पाचक ग्रंथी (यकृत, स्वादुपिंड), पाचक विक्रे (Pepsin, Amylase) आणि पचन प्रक्रिया टप्पे

Human Anatomy - Alimentary Canal Architecture, Digestive Organs, Secretory Glands, and Enzyme Digestion Stages

// 42• Syllabus Core

मानवी श्वसनसंस्था यंत्रणा — श्वसन अवയव, फुफ्फुसे, वायूकोश (Alveoli), श्वासोच्छवास प्रक्रिया आणि ऑक्सि-विना-ऑक्सि श्वसन फरक

Human Anatomy - Respiratory Tract Organs, Lungs, Alveoli Functions, Cellular Respiration, and Breathing Mechanisms

// 43• Syllabus Core

मानवी रक्ताभिसरण संस्था — हृदयाची अंतर्गत रचना, धमन्या व शिरा यांमधील फरक, रक्तदाब (Systolic/Diastolic) आणि मोजमाप यंत्रे

Human Anatomy - Circulatory System, Heart Structural Chambers, Blood Vessels Differentiation (Arteries versus Veins), and Blood Pressure

// 44• Syllabus Core

रक्तशास्त्र मूलतत्वे — रक्ताचे घटक (तांबड्या पेशी, पांढऱ्या पेशी, प्लेटलेट्स), रक्तद्रव (Plasma), रक्तगट वर्गीकरण (A, B, AB, O) व Rh घटक

Hematology Basics - Cellular Components of Blood (RBC, WBC, Platelets), Plasma Compositions, Blood Groups, and Rh Factor Systems

// 45• Syllabus Core

मानवी उत्सर्जन संस्था — शरीरातील टाकाऊ पदार्थ विसर्जन, वृक्क (Kidney) अंतर्गत रचना, नेफ्रॉन कार्य आणि यूरिन निर्मिती टप्पे

Human Anatomy - Excretory System, Kidney Macro-Anatomy, Nephron Filtration Structures, and Urine Formation Pathways

// 46• Syllabus Core

मानवी चेतासंस्था व अस्थिसंस्था — मेंदूची रचना (प्रमस्तिष्क, अनुमस्तिष्क, मज्जासेतू), मज्जारज्जू, प्रतिक्षेपी क्रिया (Reflex) आणि मानवी सांगाडा हाडे

Human Anatomy - Central Nervous System Brain Subdivisions (Cerebrum, Cerebellum, Medulla), Spinal Cord Reflexes, and Skeletal Frameworks

// 47• Syllabus Core

मानवी अंतःस्त्रावी ग्रंथी — पियुषिका (Pituitary), थायरॉईड, स्वादुपिंड, अ‍ॅड्रिनल ग्रंथी, संप्रेरके आणि त्यांच्या असंतुलनामुळे होणारे आजार

Human Anatomy - Endocrine Glandular Matrix, Pituitary, Thyroid, Adrenal Hormonal Secretions, and Target Metabolic Deficiency Disorders

// 48• Syllabus Core

आरोग्यशास्त्र आणि पोषण — संतुलित आहार व्याख्या, ऊर्जा देणारे घटक (कर्बोदके, प्रथिने, स्निग्ध पदार्थ) आणि कुपोषणजन्य आजार (Kwashiorkor)

Hygiene and Clinical Nutrition - Balanced Diet Profiles, Macronutrients (Carbohydrates, Proteins, Fats), and Malnutrition Pathology

// 49• Syllabus Core

सूक्ष्म पोषक द्रव्ये — जीवनसत्त्वे (पाण्यात व चरबीत विरघळणारे प्रकार), वैज्ञानिक नावे, जीवनसत्त्व व खनिजांच्या अभावामुळे होणारे रोग (ॲनिमिया)

Hygiene and Clinical Nutrition - Micronutrients, Water or Fat Soluble Vitamins Classification, and Mineral Deficiency Syndromes

// 50• Syllabus Core

संसर्गजन्य रोग (Sarsangjanya / Communicable) — रोगांचा प्रसार व वाहक, जिवाणूजन्य (क्षयरोग), विषाणूजन्य (एड्स, पोलिओ) आणि आदिजीवजन्य रोग

Sarsangjanya Diseases - Communicable Pathogens Vectors, Bacterial (TB, Cholera), Viral (AIDS, Polio), Protozoan (Malaria), and Fungal Profiles

// 51• Syllabus Core

असंसर्गजन्य रोग (Asansargjanya) — जीवनशैलीशी संबंधित आजार (मधुमेह, उच्च रक्तदाब, कर्करोग, हृदयविकार) आणि अनुवांशिक रोग व सिंड्रोम्स (डाऊन सिंड्रोम, रंगअंधत्व)

Asansargjanya Diseases - Non-Communicable Lifestyle Disorders, Pathological Risk Factors of Diabetes, Hypertension, Cardiovascular Conditions, Cancer, and Hereditary Genetic Syndromes (Down, Turner, Color Blindness)

// 52• Syllabus Core

पेशीशास्त्र आणि ऊती रचना — पेशी अंगके (Mitochondria), वनस्पती व प्राणी पेशी फरक, आणि सूत्री (Mitosis) व अर्धसूत्री (Meiosis) पेशी विभाजन टप्पे

Cytology, Histology, and Cell Genetics - Organelles Micro-Structures, Plant-Animal Cells Contrast, and Mitosis-Meiosis Cell Division Stages

// 53• Syllabus Core

परिसंस्था आणि पर्यावरण विज्ञान — अन्नसाखळी, अन्नजाळे, पर्यावरणीय ऊर्जा मनोरे (Pyramids), जैव-वर्धन (Biomagnification) आणि हवेचे-पाण्याचे प्रदूषक

Ecosystem Dynamics and Environmental Science - Food Chains, Food Webs, Trophic Level Pyramids, Bio-magnification, and Primary Pollutants

Subject-Wise Premium One-Liners (Core Fact Bank)

History Revision Matrix Express

महाराष्ट्रातील शेतकरी चळवळी — दख्खनचे दंगे (१८७५), पुणे व अहमदनगर जिल्ह्यांतील उठाव आणि जमीनदारी विरोधी चळवळ

Polity Revision Matrix Express

लोकसेवा आयोग — केंद्रीय लोकसेवा आयोग (UPSC) आणि महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग (MPSC) रचना, कार्ये आणि घटनात्मक तरतुदी

महत्त्वाच्या घटनादुरुस्त्या — १ ली, ४२ वी, ४४ वी, ८६ वी, १०१ वी (GST) ते अगदी अलीकडील घटनादुरुस्ती कायदे आढावा

Geography Revision Matrix Express

Economy Revision Matrix Express

भारतातील आर्थिक नियोजन — पंचवार्षिक योजनांचा इतिहास, उद्दिष्टे, मूल्यमापन आणि नीती आयोगाची (NITI Aayog) रचना व कार्ये

Science Revision Matrix Express